DNA “بی‌ارزش” می‌تواند برای نابودی سلول‌های سرطانی از درون به‌کار گرفته شود

تحقیقات جدید نشون می‌ده بخش‌هایی از DNA که زمانی به عنوان بخش‌های غیرفعال و بی‌فایده کنار گذاشته می‌شدن، در واقع می‌تونن برای مبارزه با انواع خاصی از سرطان‌های خون مقاوم به دارو به کار گرفته بشن.

این بخش‌ها که به عنوان DNA “بی‌ارزش” (Junk DNA) شناخته می‌شدن، کدی برای پروتئین‌ها ندارن، به همین دلیل در گذشته تصور می‌شد که هیچ نقشی در فرایندهای بیولوژیکی ندارن. حالا دانشمندان متوجه شدن که بخش‌های غیرکدکننده ژنوم، مهم‌تر از چیزی هستن که فکر می‌کردیم و نقش‌های حیاتی توی تنظیم ژن‌ها دارن.

یکی از دسته‌های DNA غیرکدکننده، عناصر قابل انتقال (Transposable Element یا TE) هستن: توالی‌هایی که می‌تونن خودشون رو از یه قسمت ژنوم جدا کنن و توی قسمت دیگه قرار بدن.

یک تیم بین‌المللی به رهبری محققان کینگز کالج لندن (KCL) حالا فهمیده که سرطان‌های خونی که به طور سرسختانه‌ای باقی می‌مونن، می‌تونن TEها رو به عنوان بخشی از مکانیسم‌هایی که منجر به انحراف سلول‌های سرطانی می‌شن، “بیدار کنن” – و این فعالیت می‌تونه هدف قرار بگیره تا سرطان‌ها خاموش بشن.

تحقیقات بیشتری برای تأیید این یافته‌ها لازمه؛ یافته‌هایی که از آزمایش روی سلول‌های رشد یافته در آزمایشگاه به دست اومدن. اما باز کردن یک مسیر جدید برای هدف قرار دادن سرطان‌های خون می‌تونه منجر به درمان‌هایی برای سرطان‌هایی بشه که جهش‌های خاصی دارن.

چی وای اریک سو، زیست‌شناس از KCL، می‌گه: «این کشف امید جدیدی برای بیمارانی که سرطان‌های سخت‌درمان دارن، ایجاد می‌کنه. با استفاده از داروهای موجود به روشی کاملاً جدید، DNA که زمانی بی‌فایده تلقی می‌شد، به هدفی قدرتمند برای درمان تبدیل می‌شه.»

این تحقیق روی دو نوع سرطان خون، یعنی سندرم میلودیسپلاستیک و لوسمی مزمن لنفوسیتی، تمرکز داره. جهش‌هایی که معمولاً توی این سرطان‌ها پیدا می‌شن، به ژن‌های ASXL1 و EXH2 آسیب می‌زنن و روی تولید پروتئین تأثیر می‌ذارن و منجر به رشد کنترل نشده سلول‌ها می‌شن. سپس یه آبشار از بی‌ثباتی رخ می‌ده.

چیزی که هدف قرار دادن این سرطان‌ها رو به‌طور خاص مشکل می‌کنه اینه که ژن‌های جهش‌یافته دیگه پروتئین‌هایی رو تولید نمی‌کنن که درمان‌های سنتی سرطان اون‌ها رو هدف قرار بدن.

محققان با استفاده از مدل‌های سرطان روی موش‌ها و سلول‌های سرطانی انسانی، اثر جانبی دیگه آسیب به ASXL1 و EXH2 رو پیدا کردن: DNA بی‌ارزش فعال‌شده مجدد، که با قرار دادن توالی‌های خودش توی DNA سلول‌های سرطانی، تکثیر و گسترش پیدا می‌کنه.

این رفتار مهارنشده به سلول‌های سرطانی فشار وارد می‌کنه. برای مقاومت در برابر این استرس و ادامه رشد، سرطان به پروتئین‌های ترمیمی پلی (ADP-ریبوز) پلیمراز – یا به اختصار PARP – وابسته می‌شه. داروهایی که PARPها رو سرکوب می‌کنن، نشون دادن که توی از بین بردن دو سرطان خونی آزمایش‌شده مؤثر هستن. علاوه بر این، سلول‌های سالم عمدتاً دست‌نخورده باقی موندن.

محققان توی مقاله منتشرشده‌شون می‌نویسن: «این مطالعه زمینه رو برای رویکردی جدید و گسترده‌تر برای ایجاد کشندگی مصنوعی برای سرطان‌های انسانی فراهم می‌کنه.»

محققان مطمئن هستن که یافته‌های اون‌ها برای انواع دیگر سرطان‌ها هم کاربرد داره، دلیل اصلیش هم اینه که مسدودکننده‌های PARP در حال حاضر برای مبارزه با اشکال دیگه سرطان استفاده می‌شن، اگرچه مکانیسم‌های دقیق درگیر ممکنه متفاوت باشه.

و این یه مثال دیگه از فعالیت پنهان TEهاست، که قبلاً به عنوان بی‌اهمیت کنار گذاشته شده بودن. مطالعات اخیر نشون دادن که این مناطق DNA – که بخش بزرگی از ژنوم رو تشکیل می‌دن – به تنظیم دفاع بدن کمک می‌کنن، مغز رو توی مقابله با ترس یاری می‌رسونن، و حتی گونه‌ها رو در برابر آمیزش بین‌نژادی محافظت می‌کنن.

محققان می‌نویسن: «عناصر قابل انتقال که تقریباً نیمی از ژنوم انسان رو تشکیل می‌دن، اما از لحاظ تاریخی به عنوان توالی‌های بی‌ارزش باستانی در نظر گرفته می‌شدن، در سال‌های اخیر گزارش شده که توی پیشبرد توسعه بیماری و چندین فرایند سلولی از جمله بیان ژن، آسیب DNA و پاسخ‌های ایمنی، فعال می‌شن.»

لینک منبع